Παιχνίδια και Στερεότυπα Φύλων

Το παιχνίδι είναι σημαντικό για την ανάπτυξη των παιδιών και την εκμάθηση του κόσμου. Η εκπαίδευση πλέον, αναγνωρίζει ότι το παιδί πρέπει να έχει πρόσβαση σε παιχνίδια και εμπειρίες παιχνιδιού. Τα παιχνίδια που εστιάζουν στην δραστηριότητα, στην κατασκευή και στην τεχνολογία προσφέρουν σημαντικές δεξιότητες χώρου, εξάσκηση στην επίλυση προβλημάτων και ενθαρρύνουν τα παιδιά να δραστηριοποιηθούν.

Τα παιχνίδια ρόλων και μικρής κλίμακας θεάτρου, προσφέρουν την εξάσκηση στις κοινωνικές του δεξιότητες. Καλλιτεχνικά και χειροτεχνίες, από την άλλη εξασκούν τις εκλεκτικές δεξιότητες και την επιμονή.

Αγόρια και κορίτσια, χρειάζονται να αναπτυχθούν σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, όμως λόγω marketing τα παιχνίδια χωρίζονται σε διαφορετικά τμήματα, αγοριών και κοριτσιών. Τα δραστηριοτήτων/κατασκευών και τα παιχνίδια τεχνολογίας, προορίζονται εκ των προτέρων για τα αγόρια, ενώ τα παιχνίδια κοινωνικών ρόλων και τα καλλιτεχνικά/χειροτεχνίες για τα κορίτσια. Όμως, τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια μόνον να χάσουν μπορούν από αυτόν το διαχωρισμό.

Το Marketing Μετράει

Ο τρόπος με τον οποίο χαρακτηρίζονται και προβάλλονται τα παιχνίδια, επηρεάζουν τις αγοραστικές συνήθειες των καταναλωτών. Πολλοί άνθρωποι νιώθουν άβολα αγοράζοντας για αγόρι ένα ροζ παιχνίδι ή ένα “αγορίστικο” παιχνίδι, για κορίτσι.

Άλλοι αγοραστές πάλι, αγνοούν απλά τις περιορισμένες επιλογές που προσφέρονται. Ίσως δεν επισημαίνουν την έλλειψη παιχνιδιών κατασκευών από το “τμήμα για κορίτσια” ή την έλλειψη καλλιτεχνικών/χειροτεχνιών από το αντίστοιχο “τμήμα για αγόρια”. Αν δεν του δοθεί η ευκαιρία επιλογής, ένα παιδί ίσως να μην βρει ποτέ αυτό που πραγματικά το ενδιαφέρει ή του αρέσει να παίζει.

Και τα παιδιά εισπράττουν αυτά τα μηνύματα για το “τι πρέπει να αρέσει” στα κορίτσια και τι στα αγόρια με τον ίδιο τρόπο που εισπράττουν και τους άλλους κοινωνικούς κανόνες. Όπως για παράδειγμα, αντιλαμβάνονται ότι δεν κάνει να κτυπάς τους άλλους,  αντιλαμβάνονται και τον κανόνα του φύλου.

Αυτά τα άκαμπτα όρια, απομακρύνουν τα παιδιά από τις πραγματικές προτιμήσεις τους και παρέχουν εύφορο έδαφος για bullying (εκφοβισμό).

Στερεότυπα

Τα παιδιά δεν γεννιούνται με προτιμήσεις για τις μελλοντικές τους καριέρες, ή με άποψη για το πόσο αξίζει η δουλειά τους, όμως τα στερεότυπα που βλέπουμε στο marketing παιχνιδιών συνδέεται με τις ανισότητες που παρατηρούμε στην ενήλικη ζωή. Σε πρόσφατη έρευνα του Ουαλικού οργανισμού Chwarae Teg αποδείχθηκε ότι τα παιδιά, σε ηλικία των πρώτων σχολικών χρόνων, έχουν ήδη ξεκάθαρη άποψη για το ποιες δουλειές είναι κατάλληλες για τα αγόρια και ποιες για τα κορίτσια. Απόψεις που πολύ δύσκολα μπορεί να επηρεαστούν αργότερα.

Θέματα πολυτέλειας και ομορφιάς στα παιχνίδια, που απευθύνονται σε νεαρά κορίτσια συμβάλλουν με μια ανησυχητική έμφαση στην εξωτερική εμφάνιση. Οι στερεότυπες συμπεριφορές για τα αγόρια είναι εξίσου επιζήμιες. Η συνεχής  επιβολή τέτοιων μηνυμάτων, ενισχύεται στη διαφήμιση και τη συσκευασία των παιχνιδιών. Δηλαδή, ότι τα αγόρια είναι αναπόφευκτα τραχιά, βρώμικα και ενδιαφέρονται μόνον για δράση και βία, ενώ για τα πιο ήρεμα, ευαίσθητα και πιο δημιουργικά αγόρια, πλανάται το μήνυμα ότι το έχουν πάρει λάθος το θέμα αγόρι, πράγμα που τροφοδοτεί τη χαμηλή αυτοεκτίμηση του παιδιού και υπονομεύει ακόμη και την επίδοσή του στο σχολείο.

Παραδείγματα Επιβολής Στερεοτύπων

Οι φιγούρες δράσης, όπως ο Χούλκ, κυριάρχησε στην κατηγορία παιχνιδιών για αγόρια, επί δεκαετίες. Μυώδης και επιθετικός υποβάλλει στερεότυπα που αφορούν την αρρενωπότητα. Από την άλλη πάλι παιχνίδια όπως τα μικρά πόνι που κατέκλυσαν την παιδική τηλεόραση και τα ράφια των καταστημάτων από το 1981, υπαγόρευσαν δυναμικά μέσω marketing ότι το ροζ και ότι λαμπυρίζει είναι για τα κορίτσια…

Τι Πρέπει να Γίνει;

Δεν χρειάζεται, παρά να αλλάξει ο τρόπος προβολής των παιχνιδιών και των βιβλίων. Η οργάνωση θα πρέπει να γίνεται βάσει θέματος και λειτουργίας και όχι βάση φύλου. Είναι μια εύκολη αλλαγή που εξυπηρετεί περισσότερους στόχους.

Ήδη από το 2012 έως το 2016, πολλά επώνυμα και μη καταστήματα παιχνιδιών, αναδιοργάνωσαν την προβολή παιχνιδιών βάσει των παραπάνω κριτηρίων προσφέροντας εύκολη πρόσβαση για τις επιλογές των καταναλωτών.

Η Στάση των Γονιών

Ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι διαπιστώνουν με χαρά την απώθηση των μέχρι τώρα στερεοτύπων, από τους γονείς. Οι ερευνητές ανησυχούν για το αντίκτυπο που έχουν τα παιχνίδια που έχουν διαχωριστεί κατά φύλο εδώ και χρόνια… δήλωσε η Lisa Dinella, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Monmouth University και κύρια ερευνήτρια του Εργαστηρίου Ανάπτυξης Φύλου. Οι κούκλες και οι κουζίνες παιχνίδια, συνεχίζει η Lisa Dinella, είναι τα κατάλληλα εργαλεία για την εκπαίδευση των παιδιών στη γνωστική αλληλουχία των γεγονότων και της γλωσσικής εξάσκησης. Τα τουβλάκια διδάσκουν τις χωρικές δεξιότητες και θέτουν τις βάσεις για την εκμάθηση των μαθηματικών αρχών. Και τα δύο φύλα μόνον να χάσουν μπορούν, αν τα περιορίσουμε σε διαφορετικούς τομείς και δεν μπορούν να εξερευνήσουν αμφότερους.

 

Βιβλιογραφία: Βρετανική Καμπάνια Let Toys Be Toys – Σύσκεψη του Λευκού Οίκου με θέμα: Στερεότυπα Φύλου.